EMDR (Eye Movement Desensitization and Reprocessing), yani Göz Hareketleriyle Duyarsızlaştırma ve Yeniden İşleme Terapisi, travmatik anıların işlenmesi sağlamak ve kişinin psikolojik sağlamlığını artırmak için geliştirilen bilimsel temelli bir terapi tekniğidir. 1989 Yılında Dr. Francine Shapiro tarafından geliştirilen bu terapi teknik, özellikle travma sonrası stres bozukluğu olan kişilerde etkili olduğu ispatlanmış bir terapi tekniğidir.
Sağlıklı bir beyin, yaşanan olayları işleyip anlamlandırarak geçmişte bırakma yetisine sahip olduğu bilinmektedir. Ancak, yoğun stres, travma veya ani duygusal deneyimler sırasında beynin bazı bölgeleri (amigdala-duygusal tepki merkezi, hipokampus-bellek ve anlamlandırma, prefrontal korteks-mantıklı düşünme ve düzenleme) bu anıları sağlıklı bir şekilde işleyemez. Bu durumda, kişi travmatik anıları sanki hala yaşıyormuş gibi deneyimlemeye devam eder. EMDR terapisi, travmatik deneyimlerin yeniden işlenmesine ve bireyin bu anılara karşı duyarsızlaşmasına yardımcı olur. Bu süreç, çift yönlü uyarım adı verilen teknikle gerçekleştirilir. Göz hareketleri, işitsel uyaranlar veya dokunsal uyarılarla beynin travmatik anıları daha sağlıklı bir şekilde işlemesi sağlanır ve bu anıların duygusal yükünün azalması hedeflenir.
EMDR Terapisi Nasıl Uygulanır?
EMDR terapisi, sekiz aşamadan oluşan yapılandırılmış bir süreçtir. Bu süreç, bireyin geçmişte yaşadığı olumsuz deneyimlerini, mevcut duygusal tepkilerini ve gelecekte karşılaşabileceğiolası zorlayıcı durumlara karşı geliştirebileceği başa çıkma becerilerini kapsayan üç yönlü bir yaklaşım ile ilerlenir.
1. Geçmişin Değerlendirilmesi ve Danışanın Hazırlanması
- Terapist, danışanın geçmiş olumsuz deneyimleri ve düşünce kalıplarını değerlendirir.
- EMDR terapi hakkında danışana detaylı bilgi verilir ve sürece hazır olup olmadığı belirlenir.
2. Hedef Anının Belirlenmesi
- Danışanın duyarsızlaşmak ve yeniden işlemlemek istediği travmatik veya olumsuz yaşantısı belirlenir.
3. Çift Yönlü Uyarımın Başlatılması
- Danışan, travmatik anıyı düşünürken terapist, göz hareketleri, dokunsal uyarılar veya işitsel sinyalleri kullanarak çift yönlü uyarımı başlatır.
4. Travmatik Anının Yeniden İşlenmesi
- Çift yönlü uyarım sırasında danışan, travmatik anıyı başlangıçtaki kadar yoğun bir duygusal yük taşımadan işlemeye başlar.
5. Bedensel Tepkilerin Takip Edilmesi
- Travmatik deneyimler genellikle bedensel tepkilerle ilişkili haldedir. (Örneğin mide ağrısı, baş ağrısı, kas gerginliği gibi). Terapist, danışanın bedensel duyumlarını takip ederek sürecin etkisini değerlendirir.
6. Olumlu İnançların Güçlendirilmesi
- Terapist, danışanın olumsuz inançlarının yerine daha sağlıklı ve olumlu inançlar geliştirmesine yardımcı olur.
7. Kapanış Aşaması
- Terapist seans sonunda danışana süre hakkında geri bildirimlerde bulunur. Sonrasında neler yaşanabileceği ile ilgili danışana bilgilendirme yapar.
8. Yeniden Değerlendirme
- Terapist, danışanın terapi sürecinden nasıl etkilendiğini değerlendirir ve gerekirse yeni bir hedef belirleyerek süreci devam ettirir.
EMDR Terapisinin Kullanım Alanları
Başlangıçta Travma Sonrası Stres Bozukluğu (TSSB) tedavisi için geliştirilen EMDR terapisi, birçok farklı psikolojik rahatsızlık için de etkili olduğu görülmüştür. Diğer kullanım alanlarının bazıları şunlardır:
- Travmatik deneyimler
- Panik atak ve kaygı bozuklukları
- Özgül Fobiler (uçak, asansör, açık alan vb. korkusu)
- Depresyon
- Bağımlılıklar
- İlişki sorunları
- Cinsel veya fiziksel taciz
- Migren
- Kronik Ağrılar
- Fibromiyalji
EMDR Terapisinin Avantajları Nelerdir?
Hızlı ve etkili sonuçlar elde etmeyi sağlar. Diğer terapi yöntemlerine kıyasla daha kısa sürede etkili sonuçlar elde edilebilir. Bireyin kendisi hakkında olumlu inançlar geliştirmesine yardımcı olur. Bedensel belirtileri azaltır. Travma kaynaklı psikosomatik ağrıların hafiflemesine ve psikolojik iyilik halinin artmasını sağlar. Bireyin geçmiş yaşantılarına karşı güçlenmesini sağlar. Travmatik olayların etkisini azaltarak kendine olan güvenini artırır ve gelecekteki zorluklarla başa çıkma. Becerilerini geliştirir.
Travmatik anılar, beynin işleyemediği şekilde depolandığında, kişi geçmişte sıkışıp kalmış gibi hisseder. EMDR, bu anıları yeniden işleyerek bireyin iyileşmesini sağlar.
Francine Shapiro
